USA wyprzedzają Arabię Saudyjską i Rosję jako największy eksporter ropy naftowej

Stany Zjednoczone stały się największym eksporterem ropy na świecie, wyprzedzając tradycyjnych potentatów — Arabię Saudyjską i Rosję. To przełomowa zmiana przyspieszona przez trwający konflikt USA–Iran oraz wieloletni wzrost produkcji napędzany łupkami.

To osiągnięcie oznacza głębokie odwrócenie sytuacji dla kraju, który niegdyś bardzo ucierpiał na skutek arabskiego embarga na ropę z 1973 r., nałożonego w odwecie za amerykańskie wsparcie dla Izraela. 

Wówczas długie kolejki na stacjach benzynowych i gospodarcze trudności uwidaczniały energetyczną wrażliwość Ameryki. Dziś kraj ten ma istotny wpływ jako czołowy dostawca globalny.

Eksport osiąga rekordowe poziomy

Eksport ropy surowej i paliw rafinowanych z USA osiągnął w maju około 10,5 mln baryłek dziennie (bpd), według danych śledzenia statków firmy Vortexa, cytowanych w raporcie Reuters. 

Był to trzeci z rzędu miesiąc, w którym USA zajmowały pozycję największego eksportera. Dla porównania eksport Rosji wyniósł około 7 mln bpd, a Arabii Saudyjskiej 5,9 mln bpd.

Zaledwie rok wcześniej Arabia Saudyjska eksportowała około 8,1 mln bpd, podczas gdy USA wysyłały 6,6 mln bpd.

Szybka zmiana odzwierciedla zakłócenia w dostawach z Arabii Saudyjskiej i Rosji spowodowane konfliktem z Iranem, atakami ukraińskimi oraz sankcjami.

Rewolucja łupkowa zmienia rolę energetyczną USA

Wzrost pozycji USA zaczął się po 2010 r., kiedy produkcja ropy i gazu łupkowego gwałtownie wzrosła. Kraj najpierw stał się największym producentem gazu na świecie, a następnie ropy. 

Zniesienie 40-letniego zakazu eksportu w 2015 r., spuścizny embarga z 1973 r., otworzyło drogę amerykańskiej ropie na rynki światowe.

W przeciwieństwie do krajów OPEC, gdzie rządy kontrolują wydobycie, amerykański boom napędzają prywatne firmy reagujące na sygnały rynkowe i możliwości zysków.

Kenneth Medlock III, badacz ds. ekonomii energii i zasobów w Baker Institute for Public Policy, wyjaśnił w raporcie Reutersa:

Wzrost wpływów geopolitycznych

Nowa dominacja daje Waszyngtonowi istotny instrument wpływu w stosunkach międzynarodowych. 

"Waszyngton ma nowe narzędzie, którego nie zdawał sobie sprawy przed wojną z Iranem — eksport energii" — cytowano Michelle Brouhard, szefową działu polityki w firmie Kpler zajmującej się śledzeniem statków.

W tym roku Europa odbiera około 47% amerykańskiego eksportu ropy, w porównaniu z 37% w 2021 r. Udział Azji również znacząco wzrósł.

Jednak niektórzy urzędnicy UE zaczęli ostrzegać przed nadmiernym poleganiem na dostawach energii z USA, zwłaszcza wobec napięć handlowych.

Implikacje rynkowe

Dominacja USA może osłabić siłę cenotwórczą OPEC+. Prezydent Donald Trump od dawna krytykuje grupę za manipulacje rynkowe. 

Kartel poniósł kolejny cios w maju, gdy Zjednoczone Emiraty Arabskie wystąpiły po niemal 60 latach członkostwa.

Elastyczność sektora energetycznego USA — zwiększanie produkcji przy wzroście cen i ograniczanie jej przy spadkach — działa naturalnie stabilizująco na rynki światowe, w przeciwieństwie do państwowo kontrolowanej produkcji u innych dużych producentów.

Znaczenie długoterminowe

Produkcja ropy surowej i płynów w USA niemal potroiła się od 2000 r., do około 22 mln bpd, podczas gdy produkcja Arabii Saudyjskiej i Rosji była znacznie mniej dynamiczna. 

Światowy popyt na ropę wzrósł z 87 mln bpd w 2010 r. do 104 mln bpd w ubiegłym roku, przy czym USA zaspokoiły znaczną część tego wzrostu.

Ta energetyczna niezależność i siła eksportowa wzmacniają bezpieczeństwo narodowe USA oraz ich wpływy gospodarcze. 

Równocześnie przekształca to sojusze na świecie, gdy kraje coraz częściej zwracają się ku amerykańskim dostawom w obliczu niestabilności na Bliskim Wschodzie.

Przemiana z ofiary embarga w 1973 r. w dominującego eksportera w 2026 r. jest jedną z najważniejszych zmian w historii światowej energetyki, napędzaną technologią, przedsiębiorczością sektora prywatnego oraz odpowiednimi okolicznościami geopolitycznymi. 

W miarę trwania konfliktu z Iranem pozycja USA jako światowego dostawcy wahadłowego wydaje się być mocno ugruntowana na przewidywalną przyszłość.