Mısır'ın rekor buğday alımı AB-Rusya pazar rekabetini körüklüyor

Mısır'ın yakın zamanda 3,8 milyon tonluk şimdiye kadarki en büyük buğday siparişini duyurması, küresel buğday pazarındaki rekabetin yoğunlaşmasına zemin hazırladı.

Rus tedarikçilerle müzakerelerin başlamasıyla birlikte bu gelişme, geleneksel Avrupa tedarikçilerinden Rusya ve diğer ihracatçılara doğru bir kaymanın altını çiziyor.

Bu eğilim, Rusya'nın 2015 yılında dünyanın önde gelen buğday ihracatçısı haline gelmesinden bu yana artıyor ve bu konum, AB'nin Kırım'a yönelik yaptırımlarına verdiği yanıtla daha da güçleniyor.

AB'nin buğday ihracatında düşüş yaşanıyor

AB'nin buğday ihracat pazarı önemli zorluklarla karşı karşıya.

Mısır, Fas ve Tunus gibi geleneksel alıcılar, rekabetçi fiyatlandırma ve garantili hacimler nedeniyle Rus ve ABD'li tedarikçilere yöneliyor.

Bunun sonucunda AB yumuşak buğday ihracatının ortalama 35 milyon tondan 26 milyon tona, yani 9 milyon tonluk sert bir düşüş yaşaması bekleniyor.

AB'nin en büyük buğday ihracatçısı olan Fransa, bu yılki hasadın zayıf olması nedeniyle bu durumdan özellikle etkilendi.

Öte yandan Rusya'nın buğday pazarındaki genişlemesi Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinde en belirgin şekilde görülüyor; burada Cezayir'in birincil tedarikçisi olarak Fransa'yı geride bırakmış durumda.

Bu değişimin bir kısmı, Batı Sahra konusunda Paris ve Cezayir arasında yaşanan diplomatik anlaşmazlıktan kaynaklanıyor ve ülkelerin istikrarlı ve uygun fiyatlı tedarikçiler arama yönündeki daha geniş bir eğilimin göstergesi.

Rekabetçi fiyatlarla büyük hacimlerde tedarik etme kapasitesine sahip olan Rusya, bölgedeki pek çok ülke için tercih edilen bir tedarikçi haline geliyor.

Son gelişmelerin üzerine Gana, Nijerya ve Fildişi Sahili'nin de aralarında bulunduğu bazı Afrika ülkeleri tahıl ihracatını askıya aldı.

Bu karar bölgede ithal buğdaya olan talebi daha da artırıyor.

Sadece Fas, Cezayir ve Tunus olmak üzere üç Mağrip ülkesi bu yıl yabancı tedarikçilerden 19,5 milyon ton buğday satın aldı. Geçtiğimiz yıl bu rakam 17,1 milyon tondu.

Yerel üretim zayıfladıkça bu ülkeler giderek ithalata bağımlı hale geliyor ve bu durum Rusya ve ABD gibi büyük ihracatçılar için fırsatlar yaratıyor.

Rusya'nın buğday üretimi güçlü kalmaya devam ediyor

Rusya'nın bu yıl 43 milyon ton buğday ihraç etmesi bekleniyor. Bu rakam, 2023'te ihraç edilen 56 milyon tona göre hafif bir düşüşe işaret ediyor.

Son beş yılın en iyi üçüncü hasadını gerçekleştiren ve 82 milyon tonluk üretim yapan Rusya, küresel buğday pazarındaki hakimiyetini sürdürme açısından iyi bir konumda bulunuyor.

Zayıf ruble, Rus buğday ihracatını daha da kolaylaştırıyor ve ülkenin rekabetçi fiyatlar sunmasını, dolayısıyla daha fazla alıcı çekmesini ve daha fazla pazar payı elde etmesini sağlıyor.

Rus buğdayının geleneksel Avrupa pazarlarındaki artan hakimiyeti, AB için bir uyarı niteliğinde.

Uzmanlar, Rusya'nın nüfuzunu kırmak için bölgede "daha agresif tarım diplomasisine" ihtiyaç olduğunu söylüyor.

Karar alıcılar, Rusya'nın artan pazar payına karşı AB'nin güvenilirliğini garanti altına almak için Avrupa ticaret akışlarının sürdürülmesi ve güçlendirilmesinin öneminin farkında olmalıdır.

Buğdayın stratejik bir meta haline geldiği bir dünyada, AB'nin ihracat pazarlarını güvence altına alma yeteneği, tarım sektörünün geleceği açısından kritik önem taşıyacak.

Küresel buğday dinamikleri gelişmeye devam ederken, Rusya'nın dünya pazarını "Ruslaştırma" stratejisinin daha da yoğunlaşması bekleniyor.

MENA bölgesi ve Afrika ülkeleri, ekonomik kapasitelerine uygun hacim ve fiyat garantisi sunabilen istikrarlı tedarikçiler arıyor.

Rusya'nın tarım stratejisi jeopolitik hedefleriyle derinden iç içe olduğundan, Avrupalı üreticiler hem azalan hacimler hem de düşen fiyatlar gibi iki zorlukla karşı karşıya kalıyor.

AB, ihracattaki varlığını güçlendirmek için ortak bir çaba göstermezse, rekabetçi küresel buğday pazarında Rusya'ya karşı daha da fazla zemin kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak.