Petrol %5 sıçradı: ABD-İran tırmanışı; Rystad 1 milyar varil arz açığı görüyor

Orta Doğu'daki gerilimler, yatışma dönemlerinin hızla yeniden belirsizliğe ve fiyat dalgalanmalarına dönüşmesiyle petrol piyasalarında yeniden oynaklığa neden oluyor.

Pazartesi günü petrol fiyatları, Birleşik Devletler'in İran bayraklı bir kargo gemisini ele geçirmesinin ardından ABD ile İran arasındaki ateşkesin çökebileceği endişeleriyle %5'ten fazla yükseldi. 

Haberi yazarken West Texas Intermediate (WTI) ham petrolün varil fiyatı 87,13 $ seviyesinde, %5,5 artışla; Brent ise varil başına 94,60 $ ile %4,7 yükselişte. 

İran'ın Hürmüz Boğazı'nın ateşkes süresince tüm ticari gemilere açık olduğu yönündeki açıklamasının ardından, her iki kontrat Cuma günü sert bir şekilde %9 düşüş kaydetti. Bu, 18 Nisan'dan bu yana en büyük bir günlük düşüştü.

Geçen haftanın sonlarında gözlenen kırılgan gerilim hafiflemesi kısa ömürlü görünürken, küresel petrol piyasaları yeniden alevlenen jeopolitik gerilimlere tepki verdi. Brent vadeli kontratlar bu sabah belirgin şekilde güçlü açıldı; bu, Orta Doğu'da hafta sonu artan anlaşmazlıkların ardından piyasa endişesini işaret ediyor.

Gerginlik tırmanıyor

Son gerilimin merkezi, petrol taşımacılığı için dünyanın en önemli dar boğazı olan Hürmüz Boğazı'nda yatıyor. 

İran, Körfez'deki ABD deniz ablukasını sürdüren Birleşik Devletler'e doğrudan yanıt olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçiş kısıtlamalarını yeniden yürürlüğe koydu. Bu karşılıklı tırmanış, askeri bir çatışma riskini ve dolayısıyla küresel petrol arzında aksama olasılığını önemli ölçüde artırıyor.

Krizi daha da kızıştıran kışkırtıcı bir adım: ABD'nin İran bayraklı bir gemiyi ele geçirmesi. 

ING Economics analistlerine göre bu güç kullanımı, iki ülke arasındaki önceden planlanan barış görüşmeleri üzerinde hemen bir karartı yarattı. 

El koyma, herhangi bir gelecekteki diplomatik sürecin samimiyeti ve uygulanabilirliği konusunda derin şüpheler doğuruyor ve daha çatışmacı bir diplomatik tutuma dönüş işaret ediyor.

Tüccarlar, yoğunlaşan çekişme ve bölgeden kesintisiz petrol akışına yönelik artan tehdit nedeniyle daha yüksek bir risk primi fiyatlamaya başladı.

Sparta Commodities analisti June Goh, "Cuma günü yapılan 'tamamen açık' ilanının üzerinden 24 saat geçmeden tankerlerin zaten İslam Devrim Muhafızları (IRGC) tarafından ateş altına alındığını" kaydetti.

ABD'nin Pazar günü abluka ihlal etmeye çalışan bir İran kargo gemisini ele geçirdiğini açıklamasının ardından yeniden düşmanlık korkuları arttı. Buna karşılık İran misilleme yapma sözü verdi.

Tahran ayrıca, ABD'nin iki haftalık ateşkes sona ermeden önce başlatmayı amaçladığı ikinci tur görüşmelere katılmayacağını belirtti.

Olası sonuçlar

Bu arada Rystad Energy'nin en kötü senaryosuna göre, Orta Doğu çatışması Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla altı hafta daha sürerse, yıllık kümülatif arz açığı bu yıl 1,8 milyar varile yükselebilir. 

Norveç merkezli enerji istihbarat şirketi e-posta yoluyla yaptığı yorumda, "Böyle koşullar altında, çoklu piyasalarda akut ürün arz açıklarını önlemek için aşırı bir talep tepkisi gerekecektir; bu, muhtemelen Haziran–Temmuz gibi erken bir tarihte başlayabilir" dedi. 

Rystad Energy'ye göre dünya tanker ağının tam olarak yeniden düzenlenmesi, Orta Doğu'da durum nasıl gelişirse gelişsin altı ila sekiz hafta sürecek. 

Ayrıca, deniz sigortacıları ve gemi sahiplerinin, Hürmüz Boğazı için uygulanacak yeni modele bağlı olarak, güncellenen operasyonel ortama tamamen alışmaları için muhtemelen ek iki ila beş haftaya ihtiyaç duyacağı öngörülüyor.