Waarom blijft de eurozone achter op de wereldeconomiescorecard?

De economie van de eurozone kampt met steeds meer uitdagingen, van een dalende industriële productie tot toenemende wereldwijde handelsspanningen.

De industriële productie krimpt, de groeiverwachtingen worden naar beneden bijgesteld en de grootste economie van de regio heeft moeite om gelijke tred te houden met de wereldwijde concurrentie.

Voeg hieraan toe het spook van Amerikaans handelsprotectionisme, en de inzet voor de economische toekomst van Europa kan niet hoger zijn.

Ondanks de historisch lage werkloosheid en de afnemende inflatie blijft de weg naar herstel onzeker.

Moeten Europeanen zich zorgen maken dat ze achterop raken bij de rest van de wereld?

Wat is de oorzaak van de industriële crisis?

Volgens Eurostat daalde de industriële productie in de eurozone in september met 2,0%. Dit is een van de scherpste maandelijkse dalingen van de afgelopen jaren.

De krimp was voelbaar in belangrijke sectoren, waarbij de grootste verliezen werden geleden bij kapitaalgoederen en energieproductie.

Vergeleken met een jaar eerder is de industriële productie met 2,8% gedaald, wat de ernst van de recessie in de sector onderstreept.

Hoge energiekosten vormen een blijvende last, vooral voor energie-intensieve industrieën.

Geopolitieke spanningen, waaronder de oorlog in Oekraïne, hebben de aanvoerketens verstoord en de prijzen hoog gehouden.

Ondertussen heeft de zwakke vraag vanuit China deze problemen verergerd, vooral voor de worstelende automobielsector in de eurozone, waarvan de wereldwijde verkoop is afgenomen.

De structurele problemen in de industriële sector benadrukken een groter probleem: de grote afhankelijkheid van de eurozone van de buitenlandse vraag.

Naarmate de wereldwijde economische situatie verslechtert, wordt de regio steeds afhankelijker van export en wordt ze daardoor kwetsbaar voor externe schokken.

Hoe veroorzaakt Duitsland de neergang?

Duitsland, de economische motor van de eurozone, bevindt zich in de kern van de industriële neergang.

In september kromp de Duitse industriële productie met 2,7%. Dit is de sterkste daling van alle grote economieën in de eurozone.

De prognoses voor de economische groei in Duitsland zijn somber: een krimp van 0,1% in 2024 en een groei van slechts 0,7% in 2025.

Er zijn meerdere factoren die bijdragen aan deze tegenvallende prestaties.

De Duitse maakindustrie, met name de automobiel- en machine-industrie, ondervindt hevige concurrentie van buitenlandse concurrenten.

Het tekort aan arbeidskrachten in de bouwsector verergert de economische problemen van het land nog verder.

Bovendien heeft de geopolitieke onzekerheid het vertrouwen van investeerders ernstig aangetast, waardoor belangrijke industriële projecten stil zijn komen te liggen.

Politieke instabiliteit is een andere uitdaging.

Nadat de coalitiepartners waren afgetreden, heeft bondskanselier Olaf Scholz vervroegde verkiezingen uitgeschreven voor februari 2025.

Deze politieke onrust zorgt voor onzekerheid op een moment dat de Duitse economie dringend behoefte heeft aan duidelijk en daadkrachtig leiderschap.

Is de inflatie onder controle?

Na een piek van 9,2% in 2022 zal de inflatie in de eurozone naar verwachting dalen tot 2,4% in 2025 en in het vierde kwartaal van dat jaar de doelstelling van de Europese Centrale Bank van 2,0% bereiken.

De belangrijkste oorzaak van deze desinflatoire trend zijn de dalende energie- en voedselprijzen.

Hoewel dit enige verlichting biedt voor huishoudens en bedrijven, heeft het niet geleid tot een krachtig herstel van de consumentenbestedingen.

Ondanks de recordlage werkloosheid van 5,9% sparen huishoudens meer dan verwacht. Dit weerspiegelt een relatief pessimistisch gedrag als gevolg van economische onzekerheid.

Deze beperkte uitgaven hebben de consumptiegedreven groei van de eurozone afgeremd. Deze groei is traditioneel een belangrijke motor van het BBP.

Wat zijn de risico's van een handelsoorlog?

De eurozone heeft een open economie, waardoor de economie zeer gevoelig is voor het wereldwijde handelsbeleid. Bovendien wordt het vooruitzicht op Amerikaanse tarieven steeds groter.

De aankomende president Donald Trump heeft beloofd om importheffingen van 10% op te leggen aan producten, ook uit de EU.

De jaarlijkse handel in goederen tussen de twee economieën bedraagt € 850 miljard ($ 898 miljard), dus de gevolgen kunnen ernstig zijn.

Duitsland is bijzonder kwetsbaar, omdat de economie van dat land sterk afhankelijk is van de export.

De Bundesbank schat dat deze tarieven het BBP van Duitsland met 1,0% kunnen verlagen, waardoor de huidige problemen alleen maar groter worden.

EU-functionarissen waarschuwen dat een toename van protectionistisch beleid de wereldhandel kan verstoren en het toch al fragiele herstel van de eurozone verder kan verzwakken.

Zijn er ook lichtpuntjes?

Niet alle landen van de eurozone hebben met dezelfde mate van moeilijkheden te maken. Spanje springt eruit als een succesverhaal, met een verwachte groei van het BBP van 3,0% in 2024 en 2,3% in 2025.

Sterke initiatieven op het gebied van toerisme en overheidsinvesteringen hebben geleid tot goede prestaties.

Ook in Italië en Frankrijk zijn er bescheiden verbeteringen te zien.

De verwachting is dat de groei in Italië zal toenemen van 0,7% in 2024 tot 1,0% in 2025, terwijl Frankrijk nog steeds kampt met financiële uitdagingen, maar wel op weg is naar geleidelijk herstel.

Verwacht wordt dat een lagere inflatie en betere kredietvoorwaarden de investeringsgroei in de regio zullen stimuleren, wat een sprankje hoop biedt.

Wat brengt de toekomst voor Europa?

Het herstel van de eurozone hangt af van het aanpakken van de structurele kwetsbaarheden.

Hoge energiekosten, zwakke industriële vraag en geopolitieke spanningen blijven grote uitdagingen.

De afhankelijkheid van de regio van de wereldhandel maakt haar bijzonder kwetsbaar voor veranderingen in het Amerikaanse handelsbeleid, vooral met de voorgestelde tarieven die belangrijke exportsectoren bedreigen.
Structurele hervormingen zijn nodig om het concurrentievermogen te vergroten, de energiekosten te verlagen en de binnenlandse vraag te stimuleren.

Hoewel de lagere inflatie en de verbeterende investeringsomstandigheden reden geven tot optimisme, zal de weg naar aanhoudende groei in de eurozone afhangen van het vermogen om zich aan te passen aan zowel interne als externe druk.