De Fed, Trump en de afkalvende vertrouwenspremie — perfecte storm voor de dollar

Er verschijnen nu meer artikelen over de dominantie van de dollar dan er kopers van zijn. Iedereen heeft een mening. De meesten panikeren of wuiven het weg.

Dit is wat er daadwerkelijk gebeurt.

De cijfers liegen niet, maar vertellen ook niet het hele verhaal

De DXY-index staat rond de 98 medio april 2026, ongeveer 1,45% lager over het afgelopen jaar en bijna 10% op brede handelsgewogen basis sinds het begin van Trumps tweede termijn.

Maar de neergang is niet geleidelijk geweest. Die kwam in plotselinge, scherpe dalingen die technisch ongebruikelijk zijn voor een valuta met dagelijkse transacties zo omvangrijk dat zulke gewelddadige bewegingen vrijwel onmogelijk zouden moeten zijn.

De tariffenchaos van april 2025 was er één. De escalatie rond Groenland in januari 2026 was een andere.

Een valuta die zo beweegt is een valuta waarvan de geloofwaardigheid actief wordt getest.

Aan de inflatiekant noteerde de CPI in maart 3,3% op jaarbasis, de hoogste stand sinds mei 2024, grotendeels gedreven door de energieschok na de feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz.

En toen kwam vorige week de PPI binnen op 0,5% maand-op-maand tegen een consensus van 1,2%, met core PPI op 0,1% tegenover verwacht 0,6%. Dat is een significante miss.

De upstream prijsdruk, de pijplijn die toekomstige consumenteninflatie voedt, bouwt zich niet op zoals de havikken waarschuwden.

EUR/USD staat nu boven 1,18, Bitcoin verbrak $74.000, en de veilige-havenvraag die DXY in maart kortstondig boven 100 duwde, is bijna volledig ongedaan gemaakt.

Twee pijlers die de dollar steunden, barsten tegelijk

De afgelopen weken hielden twee factoren de dollar op afstand. De eerste was de vraag naar veilige havens door het conflict met Iran.

De tweede was de vrees dat door olie veroorzaakte inflatie de Federal Reserve zou dwingen de rente te verhogen, wat de renteverschillen in het voordeel van de dollar zou vergroten.

Beide verzwakken nu gelijktijdig, en dat weegt zwaarder dan eender welk afzonderlijk datapunt.

VP Vance sprak van "significant progress" in de eerste ronde van de Iran-gesprekken in Pakistan, hoewel er nog geen akkoord is bereikt.

Een tweede ronde wordt verwacht voordat het staakt-het-vuren afloopt. Als diplomatie standhoudt, daalt de olieprijs, verzachten inflatieverwachtingen en verzwakt het argument om de rente hoog te houden snel.

De Fed hield de rente in maart op 3,50% tot 3,75% en projiceerde één renteverlaging dit jaar, hoewel die prognose vóór de zwakke PPI-cijfers werd gemaakt.

De verwachting van renteverlagingen wordt nu stilletjes naar voren gehaald, en elk basispunt verwachte versoepeling is een tegenwind voor de dollar ten opzichte van de euro, de yen en het pond.

Jerome Powell's termijn verloopt op 15 mei.

Een nieuwe Fed-voorzitter, naar verwachting Kevin Warsh, brengt een laag institutionele onzekerheid mee die reservebeheerders — die niet bekendstaan om het nemen van onnodige risico's — niet zullen negeren.

De-dollarisatie is reëel

Het aandeel van de dollar in wereldwijde deviezenreserves is gedaald van 72% in 2001 tot ongeveer 57% vandaag, volgens IMF COFER-data.

Dat is een daling van 15 procentpunt over 25 jaar.

Echter, Brookings-onderzoek vond dat na het uitsluiten van waarderings-effecten — het mechanische afnemen van het dollarpercentage dat optreedt wanneer de dollar gewoon in waarde daalt — de actieve rotatie weg van de dollar onder reservebeheerders veel kleiner is dan de kopcijfers suggereren.

De euro, de voor de hand liggende begunstigde, heeft wezenlijk geen terrein gewonnen.

Het werkelijke verhaal is goud. Centrale banken van opkomende markten, aangevoerd door China, Rusland en Turkije, hebben het aandeel van goud in hun reserves het afgelopen decennium meer dan verdubbeld, van 4% naar meer dan 9%, volgens JP Morgan.

Dat is geen grondstoffenhandel.

Dat is een soevereine verzekeringspolis tegen wat Farrell en Newman in hun boek "Underground Empire" noemen weaponised interdependence: de aantoonbare bereidheid van de Amerikaanse overheid om toegang tot de dollar als geopolitiek wapen te gebruiken.

Als je Russische reserves bevriest en Iran van SWIFT afsluit, straf je niet alleen Rusland en Iran.

Je vertelt elke niet-gebonden soeverein op aarde dat dollarreserves politieke activa zijn, geen neutrale.

De rationele reactie op die boodschap is precies wat we zien.

Waar gaat de dollar nu eigenlijk heen?

De meeste institutionele voorspelmodellen hebben de DXY eindjaar in het laag-tot-midden 90-segment, uitgaande van de-escalatie in Iran en een terugkeer van de Fed naar een pad van renteverlagingen.

Een duurzame beweging terug boven 103 zou ofwel een volledige ineenstorting van het staakt-het-vuren vereisen of een substantiële draai naar renteverhogingen, geen van beide is op dit moment het basisscenario.

China's handelsdata over maart voegt een extra complicatie toe. De exportgroei kwam uit op 2,5% op jaarbasis tegenover voorspellingen van 8,6%, ineenstortend ten opzichte van 39,6% in februari toen voorlopen op tarieven scherp omkeerde.

Een daadwerkelijk verzwakkende Chinese exportmotor vermindert de wereldwijde vraag naar dollar-geprijsde handelsafwikkeling en verhoogt de druk op Peking om binnenlands te stimuleren, wat historisch deflatoire druk op wereldwijde goederenprijzen toevoegt.

Dat is op termijn desinflatoir voor de VS, wat de Fed meer ruimte geeft om te verlagen, en dat is negatief voor de dollar.

Het diepere inzicht gaat niet over prijsniveaus. De transactionele dominantie van de dollar — de 89% van alle FX-transacties waar de dollar aan één kant van zit — blijft in wezen onbetwist.

Geen enkele rivaliserende valuta heeft de juridische infrastructuur, de marktbreedte of de institutionele geloofwaardigheid om deze op grote schaal te vervangen.

Uiteindelijk brokkelt de rol van de dollar als 's werelds besturingssysteem niet af.

Wat afkalft is de automatische vertrouwenspremie die ermee gepaard ging: de veronderstelling dat dollaractiva politiek neutraal, institutioneel stabiel en altijd liquide zijn ongeacht de geopolitieke context.

Die premie heeft decennia nodig gehad om opgebouwd te worden. De rekening voor het zo royaal spenderen ervan begint nu te komen.