Ortadoğu'nun zarar gören enerji altyapısının onarım faturası en az 25 milyar dolar

Ortadoğu'da zarar gören enerji altyapısının onarımı ve restorasyonu maliyeti, etkilenen tesislerin değerlendirmesine bağlı olarak daha da artması beklenen ilk Rystad Energy tahminlerine göre en az 25 milyar dolara ulaşabilir.

Rystad analizine göre, “harcamalar muhtemelen öncelikle mühendislik ve inşaat tarafından yönlendirilecek, ardından ekipman ve malzemeler gelecek.”

Ortadoğu'daki savaş ciddi küresel petrol ve gaz arz kesintilerine yol açtı.

Çatışmanın, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretim hatları, rafineriler, yakıt terminalleri ve kritik gazdan sıvıya (GTL) tesisleri dahil olmak üzere bölge genelinde hayati enerji altyapısına zarar verdiği ve kapatmalara yol açtığı bildirildi.

Rystad Energy'nin hasar giderme maliyetleri ve tam restorasyon zaman çizelgesini şiddet seviyelerine göre analizinde önemli bir istisna, Katar'daki Ras Laffan Endüstri Şehri'ndeki durumdur. 

Katar'daki Ras Laffan

LNG üretim hatları S4 ve S6'nın tahrip edilmesi mücbir sebep ilanına ve kapasitede %17'lik bir kesintiye yol açtı; bu da yılda yaklaşık 12,8 milyon ton (Mtpa) anlamına geliyor.

Rystad Energy'ye göre tesisin yeniden devreye alınması sadece sermaye gerektirmeyecek; tam bir iyileşme için beş yıla kadar süre gerekebilir. 

Genişleyen zaman çizelgesi, ana LNG soğutma kompresörleri için gerekli olan büyük kapasiteli gaz türbinlerinin küresel kıtlığına bağlı.

Bu tür türbinleri yalnızca üç orijinal ekipman üreticisi (original equipment manufacturers - OEM'ler) sağlıyor ve tümü 2026'ya yaklaşık iki ila dört yıllık önemli üretim birikimleriyle başladı; bunun büyük bölümünü veri merkezi elektrifikasyonu ve kömür santrallarının devreden çıkarılması talebi oluşturuyor, diye ekledi Norveç merkezli enerji istihbarat şirketi.

Körfez bölgesinin toparlanması, finansal sermayenin mevcudiyetinden ziyade yapısal sınırlamalar tarafından şekillendirilecek.

Bazı varlıklar birkaç ay içinde tekrar çalışır hale gelebilirken, diğerlerinin tam olarak onarılması yıllar alabilir, dedi Rystad Energy tedarik zinciri araştırma başkanı Audun Martinsen.

Martinsen, “Hürmüz Boğazı'nın durumunun ötesinde, zarar görmüş veya kapalı altyapı her geçen gün savaş öncesi üretim kapasitesini daha da erişilemez kılıyor,” dedi. 

“İran'ın South Pars açık deniz sahası ve Katar'ın Ras Laffan tesisi özellikle endişe verici vakalar olarak öne çıkıyor,” diye ekledi. 

Martinsen, Ras Laffan'daki toparlanmanın hasarın boyutu ve gerekli ekipmanların uzun teslim süreleri nedeniyle muhtemelen yavaş olacağını belirtti. 

Buna karşılık, İran'ın Batılı tedarik zincirlerinden yasal olarak dışlanmış olması, ülkenin Çinli ve yerel müteahhitlere bağımlı olmasını gerektirecek.

Teknik olarak mümkün olmakla birlikte, bu yaklaşım hem daha yavaş hem de daha maliyetli olabilir.

Yatırım döngüsü zamanlaması üzerindeki kısıt

Katar'ın ötesinde ayrı bir aksama senaryosu komşu Bahreyn'de gelişiyor.

BAPCO Sitra Rafinerisi iki kez hedef alındı; iki ham petrol distilasyon ünitesine (CDU) ve bir tank sahasına zarar verildiği doğrulandı ve bu, grubun operasyonları genelinde mücbir sebep ilanına yol açtı.

Rystad'a göre asıl kısıt, ekipman kıtlıkları veya yaptırımlardan ziyade hasarın varlığın yatırım döngüsüyle ilişkili zamanlamasıdır. 

Tesis, 7 milyar dolarlık modernizasyon programının mekanik tamamlanmasına geçen Aralık'ta yeni ulaşmıştı. Saldırıların gerçekleştiği sırada mühendislik, tedarik ve inşaat (EPC) müteahhitleri hâlâ sahadaydı ve rampa-artışı yükümlülüklerini sonlandırıyordu, dedi Rystad.

Ajans, ilk üretimden sadece birkaç ay sonra yeni devreye alınmış bir CDU bloğunun tahrip edilmesinin yeni işleme kapasitesini ortadan kaldırdığını söyledi.

Bu, yakın zamanda yapılan büyük yatırımı desteklemesi amaçlanan gelirleri geciktiriyor.

Rystad'ın analizine göre, hasarlı ünitelerin restore edilmesi muhtemelen uluslararası müteahhitlerin yeniden görevlendirilmesini gerektirecek.

Bu da çatışma nedeniyle artan maliyetlerle ve varlıkların ne kadar yeni devreye alındığı dikkate alındığında savaş riski sigortasının belirsizliği altında gerçekleşecek.

Aksaklıklar ayrıca BAE, Kuveyt, Irak ve Suudi Arabistan gibi birkaç başka ülkede orta ila hafif düzeydeydi. 

Yerel EPC ekosistemi: toparlanma hızında belirleyici değişken

Rystad Energy'nin analizine göre, tüm etkilenen tesislerde toparlanma yolunu tutarlı şekilde şekillendiren, ancak standart hasar değerlendirmelerinde genellikle göz ardı edilen kritik bir değişken, her varlığın çevresindeki yerel Mühendislik, Tedarik ve İnşaat (EPC) ekosisteminin yoğunluğu ve yakınlığıdır. 

“Saudi Aramco'nun, sahada planlı bir bakım (turnaround) için ekiplerin hazır bulunduğu sırada çevre içine düşen enkaza rağmen Ras Tanura'da hızlı yeniden başlatma gerçekleştirmesi, derin yerel kapasitenin sağladığı avantajların en açık örneğini sunuyor.”

Bölgesel toparlanma hızı, sermayenin hızlı konuşlandırılmasına ve onarım harcamaları arttıkça yürütmenin etkinliğine bağlı olacak.

Analize göre operatörler muhtemelen yeni sahalar yerine mevcut sahaların onarımına odaklanacak; bu da bölgesel deneyimi olan ve ulusal petrol şirketleriyle hâlihazırda anlaşmaları bulunan EPC müteahhitleri ve OEM'ler için talebi artıracak.

Rystad, “Kısa vadeli işler büyük olasılıkla muayene, mühendislik ve saha hazırlığına odaklanacak, ardından tedarik kısıtları hafifledikçe ekipman değişimi ve inşaat izlenecek,” dedi.

“İran'da yaptırımların devamı Batılı müteahhitlere ve teknolojiye erişimi sınırlayacak, toparlanmayla ilgili faaliyetlerin çoğunu yerel ve Doğu Asya aktörleri üstlenecek.”