Od rachunków za żywność po ceny ropy — czy gospodarka Trumpa jest gorsza od Bidena?

Przez większość ostatnich czterech lat Amerykanie żyli w paradoksalnej gospodarce USA.

Odnotowywała rekordowo niskie bezrobocie, stworzono 16 milionów nowych miejsc pracy, a płace rosły najbardziej dla najniżej opłacanych pracowników, podczas gdy dla większości gospodarstw domowych gospodarka ta wydawała się jedną z najgorszych w nowożytnej pamięci.

Donald Trump wygrał Biały Dom, wykorzystując to odczucie.

Piętnaście miesięcy drugiej kadencji od objęcia urzędu to odczucie pogłębiło się, a tym razem dane zaczynają je potwierdzać.

Co Biden faktycznie przekazał

Kiedy Biden opuścił urząd w styczniu 2025 r., liczby, które pozostawił, były obiektywnie silne. Bezrobocie wynosiło 4,1%, spadając z 6,4% w chwili objęcia urzędu.

Gospodarka rosła w tempie co najmniej 2,5% przez cztery kolejne lata, a stopa bezrobocia utrzymywała się na poziomie 4% lub niższym przez 30 z poprzednich 38 miesięcy — trwały okres niespotykany od końca lat 60. XX wieku.

Od połowy 2022 r. USA tworzyły około 240 000 miejsc pracy miesięcznie — niemal dwukrotnie powyżej historycznej średniej.

Inflacja spadła z szczytu 9,1% w czerwcu 2022 r. do 2,7% w listopadzie 2024 r.

Wzrost płac dla pracowników z najniższego przedziału dochodowego, w rozwoju który większość ekonomistów nazwała nieoczekiwanym, przewyższył po raz pierwszy od 40 lat wzrost płac u najwyżej zarabiających.

Obiektywnie, Donald Trump objął urząd z najbardziej korzystnym dziedzictwem gospodarczym spośród nowych prezydentów w pamięci ostatnich lat.

Blizna inflacji, która zmieniła wszystko

To wszystko nie miało znaczenia w listopadzie 2024 r., ponieważ ceny żywności były o 22,6% wyższe niż w chwili objęcia urzędu przez Bidena — najostrzejszy skumulowany wzrost w porównywalnym okresie od 1982 r.

Czynsze. Paliwo. Raty kredytów hipotecznych. Dane, które Amerykanie odczuwali na co dzień, nie przypominały odczytów PKB, którym ekonomisci się zachwycali.

Część tego była rzeczywiście poza kontrolą Bidena.

Kryzys łańcuchów dostaw po pandemii dotknął wszystkie gospodarki rozwinięte, a inwazja Rosji na Ukrainę wywindowała ceny energii na całym świecie.

Ale jego American Rescue Plan o wartości 1,9 bln USD jednoznacznie dolał oliwy do ognia inflacji popytowej, decyzję polityczną, którą większość ekonomistów dziś uznaje za nadmierną.

Efektem była "vibecessja". Gospodarka dobrze wyglądała na papierze, podczas gdy miliony rodzin odbierały ją jako porażkę.

Nastroje załamały się i nigdy się nie odbudowały. Przez dwa lata Trump mówił wyborcom, że ich ból jest realny i że zakończy go w pierwszym dniu urzędowania.

Co się właściwie wydarzyło od tamtej pory?

Inflacja wyniosła 3,3% r/r w marcu 2026 r., napędzana przez wzrost cen energii w związku z konfliktem USA–Iran, a inflacja bazowa wyniosła 2,6% i pozostawała powyżej celu Fed (2%) po pięciu kolejnych latach.

Taryfy Trumpa ostatecznie podniosły efektywną stawkę cła importowego USA z około 2% do niemal 12% od momentu objęcia urzędu i dodały strukturalną presję wzrostową na ceny, która w całości poprzedza wojnę.

Rynek pracy jest miejscem, gdzie szkody są najbardziej widoczne. Pracodawcy w USA dodali zaledwie 181 000 miejsc pracy w całym 2025 r., co jest najniższym rocznym wynikiem poza okresem recesji od 2003 r.

Gospodarka Bidena generowała taką liczbę w jednym miesiącu przez większość jego kadencji.

Tempo zatrudniania spadło do poziomów ostatnio widzianych w najgłębszych miesiącach kryzysu finansowego 2008 r. i recesji COVID.

Ludzie nie są masowo zwalniani, ale niemal nikt nie jest zatrudniany. PKB wzrósł jedynie o 0,5% w ujęciu annualizowanym w czwartym kwartale 2025 r., a prawdopodobieństwo recesji w ciągu najbliższych 12 miesięcy wynosi obecnie 45% według najnowszego badania prognoz ekonomicznych Wall Street Journal — dwukrotnie więcej niż w styczniu.

Warto być szczerym co do tego, czego jeszcze nie wiemy.

Druga kadencja Trumpa ma 15 miesięcy. Gospodarki potrzebują czasu, by zareagować na politykę, a konflikt z Iranem wprowadził prawdziwy egzogeniczny szok, który zniekształca krótkoterminowy obraz.

Ocenianie jakiejkolwiek prezydentury na tym etapie ma poważne ograniczenia, a pełne konsekwencje zarówno reżimu taryfowego, jak i polityki fiskalnej w pełni uwidocznią się dopiero za lata w danych.

Jak czują się Amerykanie?

Indeks nastrojów konsumenckich Uniwersytetu Michigan (University of Michigan Consumer Sentiment) spadł do 47,6 w kwietniu 2026 r. — najniższy wynik w 74-letniej historii badania, przewyższając poprzedni rekord z czerwca 2022 r. podczas kryzysu inflacyjnego za kadencji Bidena.

Trzy z najniższych odczytów w historii zanotowano w ciągu ostatnich dziewięciu miesięcy drugiej kadencji Trumpa.

Badanie CBS News z tego samego okresu pokazało, że 63% Amerykanów oceniło gospodarkę jako "złą", a 65% nie aprobowało sposobu, w jaki Trump nią zarządzał, pomimo że bezrobocie wynosiło 4,3% i PKB nadal rósł.

Do stycznia 2026 r. 53% wyborców uważało już, że gospodarka jest gorsza za Trumpa niż za Bidena — odwrócenie nastrojów o dziewięć punktów w porównaniu z początkiem jego kadencji.

Polityczna lekcja jest taka, że obie partie nauczyły się tego na własnej skórze.

Biden dostarczył ogólnie silną gospodarkę, a został ukarany, ponieważ doświadczenie inflacyjne wydawało się katastrofalne, niezależnie od tego, co pokazywały dane o płacach.

Trump obiecał naprawić gospodarkę i odziedziczył ją w najsilniejszym stanie, a mimo to teraz stoi przed tym samym murem społecznego rozczarowania, zbudowanym tym razem z zamrożenia zatrudnienia, utrzymującej się inflacji, niepewności wywołanej taryfami oraz szoku energetycznego.

Poczucie konsumentów nie jest wskaźnikiem opóźnionym. Kształtuje wydatki, decyzje o zatrudnieniu i inwestycje na długo zanim szkody pojawią się w kwartalnych odczytach PKB.

Gdy Amerykanie tak źle oceniają gospodarkę, przy bezrobociu wciąż bliskim 4%, warto potraktować to poważnie, ponieważ historycznie różnica między nastrojami a danymi nie zamyka się w kierunku nastrojów.