Αντιμετωπίζει η Ευρώπη νέα πίεση χρέους καθώς οι αποδόσεις εκτοξεύονται;

Το κόστος δανεισμού των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων έχει αυξηθεί κατακόρυφα τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι επενδυτές παλεύουν με τις συνέπειες της σύγκρουσης που εμπλέκει το Ιράν και με τον κίνδυνο ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα διατηρήσουν τον πληθωρισμό υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα.

Η κίνηση ώθησε τις αποδόσεις ομολόγων υψηλότερα σε όλη την περιοχή και ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι οι ήδη πιεσμένες δημοσιονομικές θέσεις θα τεθούν υπό ακόμη μεγαλύτερη πίεση τους προσεχείς μήνες.

Η αντίδραση της αγοράς αντανακλά έναν απλό αλλά δυσάρεστο υπολογισμό.

Εάν το πετρέλαιο παραμείνει υψηλό, οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να έχουν λιγότερο περιθώριο για χαλάρωση της πολιτικής, αφήνοντας τις κυβερνήσεις να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος με πολύ υψηλότερα επιτόκια απ' ό,τι περίμεναν μόλις πριν από λίγους μήνες.

Ακόμη και η πρόσφατη ανάκαμψη στις μετοχές και οι προσωρινές ελπίδες για εκεχειρία έχουν κάνει λίγα για να μειώσουν αυτή την πίεση, καθώς οι επενδυτές στα ομόλογα συνεχίζουν να απαιτούν μεγαλύτερο πριμ για να διακρατήσουν κρατικό χρέος.

Γιατί ανεβαίνουν οι αποδόσεις

Στο επίκεντρο της πώλησης βρίσκεται το ανανεωμένο ενεργειακό σοκ.

Οι ζημιές σε υποδομές στον Κόλπο και οι φόβοι για διαταραχές στις θαλάσσιες διαδρομές έχουν διατηρήσει τις αγορές πετρελαίου σε ένταση, ενισχύοντας τις προσδοκίες ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει πιο επίμονος απ' ό,τι επιθυμούν οι υπεύθυνοι πολιτικής.

Αυτό έχει αναγκάσει με τη σειρά του τους επενδυτές να επανεξετάσουν την πορεία των επιτοκίων στην Ευρώπη, ιδιαίτερα όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Αγγλίας.

Το αποτέλεσμα ήταν μια απότομη επανατιμολόγηση στις αγορές κρατικών ομολόγων.

Η Βρετανία πούλησε ρεκόρ ποσότητας 10ετών gilts με απόδοση 4.916%, τη μεγαλύτερη από το 2008, ενώ η Γαλλία εξέδωσε 10ετές χρέος στο 3.73%, τη μεγαλύτερη από το 2011.

Σε Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και ΗΒ, το κόστος βραχυπρόθεσμου δανεισμού έχει αυξηθεί σημαντικά, δείχνοντας ότι η πίεση δεν περιορίζεται σε μία αγορά ή σε μία λήξη.

Γιατί αυτό έχει σημασία για τους προϋπολογισμούς

Οι υψηλότερες αποδόσεις μεταφράζονται γρήγορα σε υψηλότερο κόστος τόκων, και αυτό αποτελεί ένα αυξανόμενο πρόβλημα για κυβερνήσεις που ήδη φέρουν βαρύ χρέος μετά από χρόνια δαπανών λόγω πανδημίας και αυξανόμενων επιτοκίων.

Ο καθαρός λογαριασμός τόκων του βρετανικού χρέους προβλέπεται περίπου στα £109 billion το 2026-27, περίπου ισοδύναμος με τον προϋπολογισμό άμυνας της χώρας.

Στη Γαλλία, τα πληρωτέα τόκια αναμένεται να φτάσουν τα 59 billion euros φέτος, ξεπερνώντας τα 30 billion euros της Γερμανίας.

Η Ιταλία αντιμετωπίζει επίσης αυξανόμενη πίεση.

S&P Global Ratings έχει προειδοποιήσει ότι το κόστος τόκων εκεί θα μπορούσε να απορροφήσει το 9% των κρατικών εσόδων έως το 2028.

Για κυβερνήσεις που ήδη δυσκολεύονται να ισορροπήσουν την υποστήριξη προς τα νοικοκυριά, τις αμυντικές δαπάνες και τη δημοσιονομική συγκράτηση, αυτό αφήνει πολύ λιγότερο πεδίο ευελιξίας πολιτικής.

Ο κίνδυνος αναχρηματοδότησης είναι η επόμενη δοκιμασία

Το άμεσο ζήτημα δεν είναι μόνο το κόστος νέου δανεισμού, αλλά και η κλίμακα του χρέους που πρέπει να ανακυκλωθεί.

Σύμφωνα με την S&P, η Ιταλία θα χρειαστεί να εκδώσει χρέος ισοδύναμο με 17% του ΑΕΠ φέτος, η Γαλλία 12%, και το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία από 7% έκαστη.

Πρόκειται για μεγάλες ανάγκες χρηματοδότησης ακόμη και σε πιο ήρεμες αγορές. Σε έναν κόσμο με υψηλότερες τιμές πετρελαίου και πιο σφιχτές χρηματοοικονομικές συνθήκες, γίνονται δυσκολότεροι στη διαχείριση.

Για αυτό οι επενδυτές επικεντρώνονται τόσο στενά στον κίνδυνο αναχρηματοδότησης.

Μια κυβέρνηση μπορεί να αντεπεξέλθει σε ένα προσωρινό άλμα των αποδόσεων, αλλά αν έχει μεγάλο όγκο χρέους που λήγει και πρέπει να αντικατασταθεί, ο αντίκτυπος στον προϋπολογισμό μπορεί να είναι γρήγορος και σοβαρός.

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για χώρες όπου η πολιτική αβεβαιότητα ήδη επισκιάζει τις δημοσιονομικές προοπτικές.

Γιατί το ΗΒ φαίνεται ιδιαίτερα εκτεθειμένο

Η Βρετανία ξεχωρίζει λόγω του ασυνήθιστα μεγάλου όγκου χρέους που είναι συνδεδεμένο με τον πληθωρισμό.

Περίπου 24% του βρετανικού δημόσιου χρέους είναι συνδεδεμένο με τον πληθωρισμό, πολύ περισσότερο από ό,τι στις περισσότερες μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες.

Αυτό καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα ευαίσθητη όταν οι πιέσεις τιμών αυξάνονται, επειδή το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους προσαρμόζεται πιο γρήγορα και απότομα.

The Office for Budget Responsibility έχει δηλώσει ότι ο υψηλότερος πληθωρισμός έχει ήδη αυξήσει τις καθαρές πληρωμές τόκων του ΗΒ από 1.7% του ΑΕΠ το 2019-20 σε 4.4% το 2022-23.

Στην ουσία, ο πληθωρισμός δεν πλήττει μόνο τους καταναλωτές. Επίσης «τρώει» το δημοσιονομικό περιθώριο της κυβέρνησης, αφήνοντας τους υπουργούς με λιγότερο χώρο για δαπάνες ή μειώσεις φόρων χωρίς να επιδεινωθεί το χρέος.

Τι θα ακολουθήσει

Ένα ακόμη επίπεδο ρίσκου έγκειται στη λήξη του χρέους.

Οι κυβερνήσεις εκδίδουν όλο και περισσότερο βραχυπρόθεσμο χρέος για να περιορίσουν το κόστος δανεισμού, αλλά αυτή η στρατηγική τις καθιστά επίσης πιο ευάλωτες σε απότομες μεταβολές των επιτοκίων.

Το ΔΝΤ έχει προειδοποιήσει ότι χώρες με μεγάλο βάρος χρέους αναλαμβάνουν περισσότερους κινδύνους καθώς ο δανεισμός ωριμάζει γρηγορότερα και χρειάζεται πιο συχνή αναχρηματοδότηση.

Αυτό αφήνει την Ευρώπη σε δύσκολη θέση.

Οι αγορές ομολόγων σηματοδοτούν ότι οι επενδυτές παραμένουν ανήσυχοι για το μείγμα πετρελαίου, πληθωρισμού και δημοσιονομικής πίεσης, ακόμη και αν βελτιωθούν οι ελπίδες για εκεχειρία.

Εάν οι τιμές ενέργειας δεν υποχωρήσουν πιο πειστικά και οι προσδοκίες για τα επιτόκια δεν χαλαρώσουν, το κόστος δανεισμού ενδέχεται να παραμείνει υψηλό, αναγκάζοντας τις κυβερνήσεις σε όλη την περιοχή να αφιερώσουν δισεκατομμύρια περισσότερα σε πληρωμές τόκων τη στιγμή που η ανάπτυξη και τα δημόσια οικονομικά δέχονται ανανεωμένη πίεση.